Ik check mijn telefoon vlak voor het slapengaan. Een berichtje van iemand die ik hoog heb zitten, met feedback op een nieuwe pagina op mijn website. Ik had het niet moeten lezen, dat weet ik eigenlijk allang, maar ik doe het toch.
De feedback is eerlijk en concreet: mijn pagina is technisch niet afgemaakt, er staan nog restjes sjabloontekst in die ik zelf over het hoofd heb gezien. Op zich niets vreemds, dat gebeurt. Maar terwijl ik het lees, voel ik iets in mij wegzakken.
Ik val die nacht onrustig in slaap en heb een nare droom. Als ik wakker word, is het gevoel er nog: een vaag, zwaar gevoel dat ik niet meteen kan plaatsen. Pas als ik stilsta bij wat er precies speelt, wordt het helder. De feedback zelf deed niet zoveel. Het is het verhaal dat ik ernaast heb gelegd: mijn zelfvertrouwen zakt. De klant zit niet op mij te wachten. Ik doe het niet goed genoeg.
Ik ga rechtop zitten en stel mezelf een vraag die ik de laatste tijd vaker gebruik als ik merk dat ik wegzak: is dit een feit, of een aanname?
Het feit, in één zin, zonder interpretatie: er zat sjabloontekst op mijn website die ik zelf niet had gezien, en iemand heeft me daarop gewezen.
Het verhaal dat ik erbovenop had gelegd: ik ben niet goed genoeg, mensen zullen mij afwijzen.
Ik spreek het hardop uit, en hoor meteen hoe groot de sprong is tussen die twee zinnen. Het feit is klein en neutraal. Het verhaal is enorm en persoonlijk. En het verhaal is van mij - niemand anders heeft het me opgelegd.
Dan de derde vraag: wat zou ik doen als ik het omgekeerde verhaal geloofde? Als ik geloofde dat mensen mij wél vertrouwen, dat ze wél op me wachten, dat deze feedback juist een teken is dat iemand om mijn werk geeft?
Binnen een half uur na het opstaan heb ik het gevoel omgedraaid. Niet door mezelf iets wijs te maken, niet met een nep-oppepper. Gewoon door het feit los te maken van het verhaal.
Diezelfde dynamiek herken ik in iets waar ik al langer tegenaan loop: sales calls. Ik geloof heilig in wat ik doe, ik weet dat mijn methode werkt - en toch voel ik iedere keer weer die knoop in mijn buik voordat ik de telefoon pak.
Deze week moest ik weer bellen. En wat doe ik vlak daarvoor? Nog even aan mijn website sleutelen. Een knopje net iets anders zetten. Een zin herschrijven die allang goed was. Lekker veilig, achter mijn scherm, met iets wat op productief werk lijkt maar in werkelijkheid gewoon uitstel is.
Op een gegeven moment betrap ik mezelf erop en gebruik ik een trucje dat ik van Mel Robbins heb: 5-4-3-2-1, gaan. Ik tel hardop af en sta bij "gaan" al met de telefoon in mijn hand. Geen ruimte meer om te twijfelen - je brein kan tijdens het aftellen geen twee tegenstrijdige gedachtes tegelijk vasthouden, dus het kiest domweg voor de actie.
Ik bel die week drie mensen. Ik verkoop niets. Maar ik heb drie hele goede gesprekken: met een trouwe nieuwsbrieflezer, met een coach die al langer bezig is en die eerlijk zegt dat ze meer klanten kan gebruiken, en met iemand die net begint. Geen van de drie tekent iets. En toch voelt het als winst - ik heb de telefoon gepakt, ik heb geluisterd, ik heb mezelf laten zien.
Want negen van de tien keer gaat afwijzing niet over mij. Mensen wijzen vaker zichzelf af dan dat ze mij afwijzen: ze gunnen zichzelf het aanbod nog niet, of voelen dat de timing niet klopt. Dat is geen aanname meer voor mij - dat heb ik inmiddels keer op keer teruggezien.
Ik ben ook benieuwd waaróm dat aftel-trucje zo goed werkt, dus duik ik samen met AI in de neurowetenschap erachter. Wat ik vind, is verrassend logisch: die eerste golf van angst - de knoop in je buik voor de call, het weggezakte gevoel na de feedback - komt uit een ouder, snel deel van je brein. Dat deel matcht patronen op gevoel, niet op bewijs. Het reageert alsof er gevaar is, nog voordat er ook maar iets feitelijk is vastgesteld.
De vragen die ik mezelf stel - is dit een feit of een aanname, welk verhaal ligt hierbovenop, wat zou ik doen als ik het omgekeerde geloofde - activeren een ander deel van mijn brein: de prefrontale cortex, het deel dat afweegt, relativeert, kiest. Cognitieve herstructurering heet dat in de wetenschap. Simpel gezegd: ik geef mezelf een paar seconden om van reageren naar kiezen te gaan.
Ik merk dat dit precies de kern raakt van waar ik nu middenin zit met Qozy. Niet alleen voor mezelf, maar ook voor de mensen die ik wil helpen: coaches en beginnende ondernemers die vastlopen in datzelfde patroon. Een aanname voor een feit aanzien, en daardoor niet bellen, niet posten, niet vragen.
Daarom start ik op 1 oktober met de VANA Startbaan: een pilotprogramma van vier weken voor wie droomt van een eigen praktijk maar nog niet weet waar te beginnen. We starten met een persoonlijk intakegesprek van dertig minuten en werken daarna samen door de eerste stappen van de VANA-methode - Visualiseren, Activeren, Nadenken en noteren - tot een glashelder plan voor de eerste negentig dagen. Het Aanpakken, dat laatste stuk, is dan aan de deelnemer zelf. Onderweg zitten meditatie- en ademhalingsoefeningen om precies dát stemmetje - dat snelle, angstige patroonherkennende deel van het brein - wat rustiger te krijgen.
Het belangrijkste vind ik het gesprek zelf: geen verkooppraatje, maar een eerlijk tweegesprek. Ik kijk niet alleen of ik iemand kan helpen, maar ook of er energie en drive over en weer klopt. Dat werkt beide kanten op.
Ik werd deze ochtend wakker met een slecht gevoel. Binnen een half uur had ik het omgedraaid, niet door het weg te duwen, maar door het uit elkaar te trekken: wat is hier feit, en wat is verhaal?
Die vraag stel ik mezelf steeds vaker. En ik merk dat hij werkt, precies omdat hij zo simpel is.